Chắc hẳn nhiều người từng bức xúc khi đội bóng mình yêu thích bị thổi phạt đền oan, hoặc bàn thắng hợp lệ lại không được công nhận. Chính từ nhu cầu hạn chế sai sót đó, công nghệ VAR đã ra đời.
Vậy VAR là gì trong bóng đá, hoạt động ra sao và vì sao nó luôn gây tranh luận? Bài viết dưới đây Socolive TV sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn bộ cơ chế vận hành của “trọng tài giấu mặt” này.
Công nghệ VAR là gì trong bóng đá?
VAR là viết tắt của cụm từ Video Assistant Referee, nghĩa là Trợ lý trọng tài video. Hiểu đơn giản, đây là hệ thống hỗ trợ trọng tài chính bằng hình ảnh quay chậm và nhiều góc máy khác nhau.
VAR không thay thế trọng tài trên sân. Người cầm còi vẫn là người đưa ra quyết định cuối cùng. Tổ VAR chỉ đóng vai trò hỗ trợ, rà soát các tình huống quan trọng và cảnh báo nếu phát hiện sai sót rõ ràng.
Công nghệ VAR là gì trong bóng đá?
Theo tìm hiểu của Socolive TV trực tiếp bóng đá thì triết lý hoạt động của VAR là can thiệp tối thiểu, hiệu quả tối đa. Nói cách khác, hệ thống này chỉ xuất hiện khi cần sửa những lỗi nghiêm trọng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả trận đấu.
Hành trình lịch sử về sự ra đời của VAR
VAR là gì trong bóng đá và vì sao nó lại ra đời? Nhiều người nghĩ VAR là sản phẩm mới xuất hiện vài năm gần đây, nhưng thực tế ý tưởng này đã được nghiên cứu từ đầu thập niên 2010.
Liên đoàn bóng đá Hà Lan là một trong những đơn vị tiên phong thử nghiệm công nghệ hỗ trợ trọng tài thông qua dự án Refereeing 2.0. Sau nhiều năm chạy thử, VAR dần được mang vào các giải đấu chuyên nghiệp.
Năm 2016, một số trận đấu tại MLS đã sử dụng VAR. Đến World Cup 2018 tại Nga, FIFA chính thức áp dụng công nghệ này trên sân khấu lớn nhất bóng đá thế giới. Kể từ đó, VAR trở thành phần quen thuộc ở nhiều giải đấu hàng đầu.
Hành trình lịch sử về sự ra đời của VAR
Những trường hợp VAR được phép can thiệp
Khi tìm hiểu VAR là gì trong bóng đá, không phải mọi pha bóng đều được kiểm tra bằng VAR nếu không thì đấu sẽ bị ngắt quãng liên tục. Theo quy định của IFAB, VAR chỉ được sử dụng trong bốn nhóm tình huống quan trọng.
Bàn thắng hoặc không có bàn thắng
Mỗi khi bóng vào lưới, tổ VAR sẽ âm thầm kiểm tra lại toàn bộ quá trình dẫn đến pha lập công. Họ xem có lỗi việt vị, phạm lỗi trước đó hay bóng chạm tay hay không.
Nếu phát hiện sai sót rõ ràng, trọng tài chính sẽ được thông báo để thay đổi quyết định.
Tình huống phạt đền
Vòng cấm luôn là khu vực nhạy cảm nhất trận đấu. Một quả penalty có thể định đoạt cục diện. Vì vậy, VAR sẽ rà soát các pha va chạm gây tranh cãi, xác định liệu có phạm lỗi thật sự hay không.
Những trường hợp VAR được phép can thiệp
Thẻ đỏ trực tiếp
VAR chỉ xem xét thẻ đỏ trực tiếp, không can thiệp thẻ vàng thứ hai. Những pha vào bóng nguy hiểm, bạo lực hoặc hành vi phi thể thao sẽ được kiểm tra kỹ lưỡng.
Nhầm cầu thủ bị phạt
Trong các tình huống hỗn loạn, trọng tài có thể phạt nhầm người. VAR sẽ giúp xác định đúng cầu thủ vi phạm để tránh oan sai.
Hệ thống vận hành của VAR gồm những gì?
Theo tìm hiểu từ Socolive TV, đằng sau một quyết định check VAR là cả bộ máy công nghệ phức tạp, không đơn thuần chỉ là vài chiếc màn hình.
Phòng điều hành video
Đây là nơi tổ VAR làm việc, thường gọi là VOR. Bên trong có nhiều màn hình kết nối trực tiếp với toàn bộ camera truyền hình trên sân.
Một số giải đấu đặt phòng này ngay tại sân vận động. Một số nơi khác sử dụng trung tâm điều hành tập trung để quản lý nhiều trận cùng lúc.
Hệ thống camera đa góc
VAR tận dụng toàn bộ camera truyền hình có sẵn. Tùy giải đấu, số lượng camera có thể từ hơn chục đến vài chục chiếc.
Ngoài camera thường còn có máy quay tốc độ cao và siêu chậm để bắt chính xác điểm va chạm hoặc thời điểm bóng rời chân cầu thủ.
Công nghệ xác định việt vị
Các phần mềm chuyên dụng sẽ dựng vạch ảo trên mặt sân, từ đó xác định vị trí cầu thủ tấn công và hậu vệ cuối cùng. Những pha việt vị chỉ vài centimet cũng có thể được phát hiện.
Quy trình check VAR diễn ra thế nào?
Khi thấy trọng tài đặt tay lên tai hoặc ra dấu hình chữ nhật, đó là lúc quy trình VAR được kích hoạt.
Quy trình check VAR trong môn thể thao Vua
Bước 1: Tình huống xảy ra
Trọng tài chính quan sát trực tiếp và đưa ra quyết định ban đầu. Đồng thời, tổ VAR cũng tự động kiểm tra nếu nhận thấy có dấu hiệu sai sót.
Bước 2: Tổ VAR phân tích
Các trợ lý video tua lại nhiều góc quay, xem chậm từng chi tiết rồi trao đổi qua tai nghe với trọng tài chính. Nếu không có lỗi rõ ràng, trận đấu tiếp tục ngay. Nếu có vấn đề, họ sẽ đề nghị xem lại.
Bước 3: Quyết định cuối cùng
Theo lịch bóng đá ngoại hạng anh trọng tài chính có thể đổi quyết định ngay nếu tình huống rõ ràng, chẳng hạn việt vị.
Trong các pha bóng cần đánh giá mức độ tác động, ông sẽ ra màn hình bên đường biên để tự xem lại, gọi là On-field Review.
Vì sao VAR thường gây tranh cãi?
Sau khi biết vai trò của VAR là gì trong bóng đá, dù ra đời để tăng công bằng, công nghệ này không phải lúc nào cũng được yêu thích.
Làm gián đoạn cảm xúc
Không ít lần cầu thủ và khán giả vừa ăn mừng xong thì phải chờ vài phút để xác nhận bàn thắng. Sự bùng nổ của người hâm mộ khi theo dõi trận đấu tại Socolive TV vì thế bị ngắt quãng.
Tốn thời gian
Một số tình huống phức tạp cần kiểm tra nhiều góc quay khiến trận đấu bị chậm nhịp. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn lẫn trải nghiệm xem.
Vẫn do con người quyết định
VAR cung cấp hình ảnh nhưng người đánh giá cuối cùng vẫn là trọng tài. Mỗi người có góc nhìn khác nhau nên vẫn có thể xuất hiện tranh cãi.
Tổng kết
Bóng đá luôn được xem là môn thể thao vua bởi cảm xúc mãnh liệt, những màn rượt đuổi nghẹt thở và khoảnh khắc bùng nổ chỉ diễn ra trong vài giây. Tuy nhiên, song hành cùng sự hấp dẫn ấy là không ít tranh cãi xoay quanh các quyết định của trọng tài nên VAR xuất hiện sẽ làm hạn chế đến mức tối thiểu vấn đề này. Mong là bài viết này của Soco Live đã giải đáp hết toàn bộ thắc mắc liên quan đến VAR là gì trong bóng đá của nhiều độc giả!